Kunst en zonde van het onderzoek

763
Zonder Titel, 1970 © Mark Rothko

Kunst heeft geen plaats in het veld van (wetenschappelijk) onderzoek. Het is te flou en te onbeholpen. Te veel la-di-da en te weinig feiten. Zonde van de tijd en het verspilde financiële kapitaal. Echt onderzoek zou gevoerd kunnen geweest zijn.

Ik hoor het ze nog zo zeggen, de om den brode wetenschappers op mijn sofa. Uiteraard werd er niets mee bedoeld, maar dat ik daar toch zeker wel mee akkoord zou gaan. Een weldenkend mens kon gewoon niet anders.

 

Het punt was dat kunst iets bijkomstigs is, voor de vrije tijd, wezenlijk van geen tel. Wetenschappelijk onderzoek, het hunne bovenal, is broodnodig voor de menselijke vooruitgang.

Terwijl ik de laatste zal zijn de merites van wetenschappelijk onderzoek te ondergraven wringen er toch meerdere zaken bij bovenstaande uitspraken. Dat kunst geen plaats zou hebben bij onderzoek bijvoorbeeld.  Menig kunsthistoricus knippert verwoed met de ogen en perst verbolgen onsamenhangende gutturale klanken uit zijn keel ten einde een uitweg voor zijn frustratie te vinden. Het R&D team van het MoMa verslikt zich in zijn nachtelijke koffie en stamelt iets over een makkelijk doelwit.

rubinstein-web1
lampada annuale, 1966 © Alighiero Boetti

Onderzoek zou enkel over het weten moeten gaan. Het waarover van compleet ondergeschikt belang. Het weten dat Charlie Chaplin’s lijk door een stelletje criminele opportunisten opgegraven en vervolgens gegijzeld werd voor losgeld dient tot niets maar maakt de kennisdatabank net dat beetje rijker.  Niet alles hoeft meteen in een praktisch bruikbare app te resulteren. Er is weinig mis met pure kennis an sich. Wie weet komt de opgedane kennis ooit nog wel eens onverwachts van pas. Heron’s stoommachine lag bijna twee millennia op een praktische toepassing te wachten.

 

Onderzoek daar niet te na gelaten stuit vooral het bijna terloopse bestempelen van kunst als zijnde bijkomstig tegen de borst. Toegegeven, ik ben geen onbevooroordeelde participant aan deze discussie. Dat waren de wetenschappers uiteraard ook niet.

Het getuigt van weinig historisch inzicht kunst niet te kunnen erkennen als zijnde diepmenselijk en een wezenlijk onderdeel van onze soort mensapen. Iedere cultuur, sinds de cognitieve revolutie, kent en maakt kunst. Of het nu verf op een muur dan klanken in de wind zijn, al wat ook maar een beetje menselijk is doet er aan mee. Dit simpelweg wegzetten als bijkomstig omdat men niet meteen weet waartoe het dient heeft meer weg van een struisvogel met zijn hoofd in het zand dan een wetenschapper die pertinente vragen zou moeten stellen.

Wil het historisch perspectief af en toe nog dagen dan wordt de focus algauw naar moderne kunst verschoven ten einde toch het grote eigen gelijk te halen. Dat het onvermogen moderne kunst te kunnen interpreteren aan henzelf zou kunnen liggen wordt van meet af aan verworpen. Het is wereldvreemd en lelijk en onbegrijpelijk en een verspilling van… Alsof kunst begrijpelijk, mooi of alledaags zou moeten zijn.

abstract-cave-art-700
Abstract Cave Painting, Spain. Still from the BBC documentary How Art Made The World

Het is erg makkelijk datgene wat men niet begrijpt als wereldvreemd en waardeloos af te schilderen. Abstractie is steeds moeilijker te begrijpen dan figuratief geweest, bij de ouden reeds. Het vergt een pak meer inspanning zich in de wereld van de hedendaagse kunst in te werken. Werken, ja, want kunst moet niet makkelijk zijn, het is geen entertainment. Het pretendeert ook niet dit te zijn. Hedendaagse kunst op zijn best presenteert de maatschappij dikwijls met een nietsverbloemende spiegel en zet aan tot nadenken en (zelf)reflectie.

Er is niets mis met een esthetisch bevredigende kunstervaring maar als esthetisch genot het enige criterium is voor kunst blijft er een wel erg schraal veld over.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Mogelijk gemaakt door WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: